20.8.16

Θεσμική οργάνωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Παράγοντες που επηρέασαν καθοριστικά τους θεσμούς και την αυτοκρατορική ιδεολογία.


ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο χάρτης της Κωνσταντινούπολης 
το 1422 από τον φλωρεντινό 
χαρτογράφο Cristoforo 
Buondelmonte.
Η Κωνσταντινούπολις – Νέα Ρώμη, ονομασία επίσημη της αυτο- κρατορίας ως τη λύση της, τοποθετημένη αριστοτεχνικά απ’ τον Μέγα Κωνσταντίνο σε νευραλγικό σημείο στρατηγικού χαρακτήρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, καθιερώθηκε ως έδρα της βυζαντινής εποχής˙ αποτέλεσε δε το νέο ομφαλό της γης για χίλια και περισσότερα χρόνια και πραγματοποίησε, περισσότερο κι από τη Ρώμη, την έννοια πόλις-κόσμος.

Το θεϊκό σχέδιο απέβλεπε, σε «μία ποίμνη υπό ένα ποιμένα». Αυτό προϋπέθετε τη διάδοση του Χριστιανισμού και στους εθνικούς˙ μία αυτοκρατορία στην Οικουμένη, επομένως, μια τεράστια ιεραρχημένη οικογένεια λαών και ηγεμόνων με επικεφαλής το βυζαντινό αυτοκράτορα. Τις προσδοκίες της ελληνόφωνης ρωμαϊκής Ανατολής για μια ενιαία πολιτική εξουσία υπό τη σκέπη ενός οικουμενικού κράτους, αναμφίβολα επιτάχυνε η νέα τάξη πραγμάτων, κινούμενη στο μεταίχμιο του αρχαίου και του νέου τρόπου ζωής. Οι καλλιτεχνικοί θησαυροί της Ελληνικής αρχαιότητας, οι ενέσεις πνευματικού και πολεοδομικού χαρακτήρα της ελληνιστικής παράδοσης, σε συνύπαρξη με το πνευματικό αποτύπωμα του χριστιανισμού σε γλυπτά και ψηφιδωτά, σκιαγράφησαν έντονα το νέο τοπίο, αποτέλεσμα πολιτικής οξυδέρκειας και έμπνευσης του πρώτου αυτοκράτορα του βυζαντίου.